จุดประกาย คนบ้าเหรียญ

กว่า 10 ปีที่ อนุรัตน์ โค้วคาสัย ทุ่มเททั้งกำลังใจและกำลังทรัพย์ไปกับการสะสมเหรียญกษาปณ์ของไทยอย่างเอาเป็นเอาตาย แม้ว่าเขาอาจจะไม่ใช่คนที่มีเหรียญโบราณของไทยอยู่ในมือมากที่สุด แต่เขาก็ได้สร้างคุณูปการให้แก่วงการเหรียญกษาปณ์ไทยไม่น้อย โดยเฉพาะการตามไล่ซื้อเหรียญสำคัญจำนวนมากจากฝรั่งที่กว้านเก็บเหรียญโบราณของไทย แต่วันนี้เขาเริ่มหมดแรงกายและกำลังทรัพย์เสียแล้ว การตัดสินใจเปิดประมูลขายเหรียญโบราณที่มีอยู่ทั้งหมดบนเว็บไซต์ www.pantavanij.com จะสร้างประวัติศาสตร์การขายครั้งใหญ่ เพื่อหวังส่งต่อของรักของหวงเหล่านี้ไปสู่เศรษฐีไทยที่เห็นคุณค่าเหรียญไทย

จุดประกาย คนบ้าเหรียญ

ความชอบของคนจำนวนไม่น้อยเริ่มขึ้นเมื่อวัยเด็ก และคงเช่นเดียวกันที่ส่วนเสี้ยวสำคัญของการเก็บสะสมของโปรดในดวงใจมักได้รับอิทธิพลจากคนในครอบครัว อนุรัตน์ โค้วคาสัย เด็กหนุ่มจากครอบครัวร้านขายยาใน อ.สรรพยา จ. ชัยนาท นักสะสมตัวยงแห่งวงการเหรียญกษาปณ์ไทยก็ถอดพิมพ์นิยมเช่นนี้มาด้วย จุดเล็กๆ ของการเริ่มสะสมสิ่งสารพัดที่ชื่นชอบ ทั้ง แสตมป์ เหรียญ ธนบัตร ลอตเตอรี่ ฯลฯ ล้วนแต่ซึมซับมาจากผู้เป็นพ่อที่ชอบดูพระ จึงเก็บสะสมสิ่งเหล่านี้เรื่อยมาตั้งแต่ ม.ศ.4-5 ซึ่งก็คงไม่ต่างอะไรนักกับงานอดิเรกของคนทั่วไป ที่หากสนใจในสิ่งใดแล้วก็อยากจะใช้เวลากับสิ่งเหล่านั้นจนถึงขั้นเฝ้าติดตามและเก็บสะสม

แต่ดีกรีความหลงใหลในของสะสมที่มีมาแต่วัยเยาว์ของเขาถึงเวลาถูกกระตุ้นและจูงใจอีกครั้ง เมื่อถึงวันที่ต้องเดินผ่านร้านขายของเก่าแห่งหนึ่งในตลาดนัดจตุจักร แหล่งสรรพสินค้าเวอร์ชันไทยๆ ที่เต็มไปด้วยฝรั่งมังค่าสายตาแหลมคม คอยจับจ้องซื้อขายแลกเปลี่ยนเหรียญกษาปณ์ไทยกันอย่างคึกคัก ซึ่งที่แห่งนี้เองทำให้เขารู้ว่าตัวเองหลงมนต์เสน่ห์เหรียญกษาปณ์ไทยเข้าอย่างจัง และตัดสินใจเดินหน้าต่อยอดเก็บสะสมอย่างจริงจังไปด้วย โดยเริ่มต้นจากศูนย์พร้อมกับความสนใจในเหรียญที่มีอยู่เต็มเปี่ยม

“ผมเดินเข้าไปในตลาดนัดจตุจักร เป็นครั้งแรกที่เราได้เห็นเหรียญหน้าตาประหลาด ซึ่งไม่เคยรู้มาก่อนเลยว่าในบ้านเราจะมีเหรียญแบบนี้ แล้วทำไม? ฝรั่งถึงต้องมาเลือกซื้อ จนได้พูดคุยกับฝรั่งคนหนึ่ง แลกนามบัตรกัน ทราบว่าเขาหลงใหลในประวัติศาสตร์ชาติไทย จนได้มาเจอเหรียญไทย แล้วคิดว่ามันมีคุณค่ากับเขามาก ทำให้เขาอยากสะสม เอ๊ะ! แล้วทำไมเราเป็นคนไทยถึงไม่สนใจล่ะ จึงให้พ่อค้าช่วยแนะนำ เอาหนังสือมานั่งอ่านทำความเข้าใจเกี่ยวกับเหรียญอย่างจริงจัง หลังจากนั้น 1 สัปดาห์ก็เริ่มเก็บเหรียญกันใหม่แบบรู้จริง รู้ลึก นำเหรียญมาเรียงใส่เมาท์ เก็บลงสมุด โห! ช่วงนั้นเสาร์-อาทิตย์ไม่เคยไปไหน มุ่งหน้าไปที่จตุจักรทุกสัปดาห์ ใช้เวลาไม่นานนักก็ได้เหรียญสมัย ร. 9 จนครบทุกเหรียญ”

จุดเริ่มที่ดีถือว่ามีชัยไปกว่าครึ่ง สำหรับอนุรัตน์แล้ว การเก็บเหรียญ คงไม่ใช่สักแต่ว่าเก็บให้ได้จำนวนมากที่สุดหรือเก็บเพื่อเก็งกำไร แต่จิตวิญญาณของการเก็บเหรียญของเขานั้นอยู่ที่การให้คุณค่าตามความสนใจ และด้วยเหตุนี้ จึงค้นพบว่าการเก็บเหรียญในสไตล์ของตัวเองนั้น เป็นการเก็บสะสมเชิงประวัติศาสตร์ ที่สามารถตอบโจทย์ความเป็นมาของเหรียญแต่ละเหรียญได้อย่างไม่ตกหล่นเรื่องที่มาของเหรียญว่าเกิดขึ้นได้อย่างไร มีการใช้งานจริงในระบบเงินตราของไทยมายาวนานเท่าไหร่ และยังทำให้เขาทราบถึงพระปรีชาญาณของพระมหากษัตริย์ไทยในอดีตว่า ทรงมีพระอัจฉริยภาพในการวางระบบเงินตราให้ทัดเทียมอารยประเทศ เพื่อให้เกิดสภาพคล่องทางเศรษฐกิจต่อราษฎรของพระองค์เรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน

ซึ่งเขาบอกว่า ใช่ว่าเหตุผลของการเก็บเหรียญจะมีอยู่อย่างเดียว รูปแบบของการสะสมอื่นๆ ที่แตกต่างกันไป อาทิ การสะสมเหรียญเฉพาะยุคสมัย การสะสมเฉพาะเหรียญทองคำเพื่อให้มีมูลค่าเพิ่มขึ้น การเก็บเฉพาะเหรียญตัวอย่าง(Pattern) หรือแม้แต่การเก็บสะสมเพื่อวิจัยและทำออกมาเป็นหนังสือขาย ก็ยังเป็นเหตุช่วยสร้างนักสะสมเหรียญกษาปณ์อีกจำนวนมาก

“เราเก็บเหรียญเพื่อต่อประวัติศาสตร์ให้ครบ ถ้าได้ครบแล้วก็พอ แต่เพื่อนๆ ในวงการมีหลายประเภท บางคนเก็บเฉพาะยุคสมัย เช่น ยุคสุโขทัย พวกเงินพดด้วง ถ้าเราเอาเหรียญแบนที่หายากไปเสนอ ต่อให้ดีและราคาไม่แพง เขาจะไม่สนเลย เพราะอยู่นอกความสนใจ เขาไม่เห็นคุณค่าของเหรียญพวกนั้น ส่วนพวกที่เก็บเฉพาะเหรียญทองคำ กลุ่มนี้จะมองว่าอะไรก็ตามที่เป็นการเก็บทองมูลค่าจะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ หรือแม้แต่พวกที่เก็บสะสมเพื่องานวิจัยและต้องการทำหนังสือเกี่ยวกับเหรียญกษาปณ์ไทยออกมา เขาก็จะทุ่มเทอย่างมากที่จะรู้จักเหรียญแต่ละเหรียญให้ลึกที่สุด”

ปฏิบัติการ...ไล่ล่า ตามหาเหรียญ

บนเส้นทางของนักสะสมเหรียญเก่าของอนุรัตน์นั้นช่างเต็มไปด้วยขวากหนามและเรื่องท้าทายมากมาย ใช่ว่ามีเงินแล้วจะมีโอกาสได้ครอบครองเหรียญที่หมายตาเอาไว้

สำหรับอนุรัตน์แล้วเขาออกตัวว่าไม่ได้ร่ำรวยเงินทอง อาศัยเป็นคนไม่ฟุ่มเฟือยกับเรื่องอื่น ๆ ตำแหน่งประธานบริหารฝ่ายการตลาดและประธานบริหารฝ่ายปฏิบัติการของบริษัทพรานทะเลจึงพอจะมีเงินมาหาซื้อเหรียญเก่าได้ ประกอบกับภรรยาและลูก ๆ ให้การสนับสนุนเต็มที่ เขาจึงสามารถทุ่มเทกำลังใจและกำลังเงินไปกับการค้นหาเหรียญเก่า

ความชื่นชอบเหรียญของอนุรัตน์คงไม่เป็นแรงขับที่เพียงพอนัก หากจะดึงดูดเหรียญไทย ที่กระจายอยู่ในมือผู้อื่นให้มาอยู่ในครอบครองของตน โดยเฉพาะกับนักสะสมเหรียญกษาปณ์ไทยชาวต่างชาติ แต่แม้จะยากเย็นเพียงใด คนบ้าเหรียญก็มุ่งมั่น ดั้งด้นเสาะแสวงหาอย่างไม่ลดละ เริ่มก้าวแรกของการสะสมจากเหรียญในสมัยรัชกาลที่ 9 ไล่เรียงย้อนกลับไปสู่หน้าประวัติศาสตร์ของเหรียญกษาปณ์ไทยในยุคสมัยที่ไกลตัวเขามากขึ้นเรื่อยๆ ที่ดูเหมือนยิ่งย้อนยุคสมัยกลับไปยาวนานเท่าไหร่ ความพยายามก็ต้องมีเพิ่มมากขึ้น

โดยเฉพาะเหรียญที่ต้องการเก็บแบบเรียง พ.ศ. ให้ครบ เหรียญที่ผลิตออกมาจำนวนจำกัดและจัดทำขึ้นมาในวาระพิเศษเท่านั้น ซึ่งแต่ละรูปแบบในการตามล่าหาเหรียญของเขา นอกจากจะเดินหาซื้อเหรียญตามร้านขายของเก่าเจ้าประจำ ตามกองกษาปณ์และกองเครื่องราชย์แล้ว การตามตื๊อขอซื้อเหรียญจากเจ้าของเดิม และการทุ่มเงินประมูลเหรียญรุ่นหายากทางอินเตอร์เน็ตก็เป็นอีกหลากหลายกลยุทธ์ในการเปลี่ยนมือเจ้าของเหรียญมาไว้ที่ตัวเขาเองเช่นกัน

“ของเก่ามีคติอยู่ว่า ถ้าเห็นแล้วต้องซื้อเลย จะไม่มีวันหวนมาอีกเด็ดขาด เหมือนโชคมาถึงเราแล้ว ถึงจะไม่มีเงินพอ ต่อให้ต้องกู้มาซื้อผมก็ยังเคยยอมกู้เลย”

จากนั้นเขาจึงมุ่งมั่นสานต่อประวัติศาสตร์ของเหรียญให้สมบูรณ์อย่างที่ตั้งใจ ด้วยการพาตัวเองเข้าสังกัดสมาคมเหรียญกษาปณ์ไทย ขึ้นแท่นเป็นสมาชิกแถวหน้า คอยแนะนำตัวทำความรู้จักกับเพื่อนฝูงคอเดียวกัน เพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลทุกอย่างเกี่ยวกับเหรียญเป็นประจำทุกเดือน

“เหรียญในยุคสุโขทัย อายุกว่า 800 ปี บอกตรงๆ ไม่มีใครยอมให้แม้แต่เม็ดเดียว พดด้วงสุโขทัยเม็ดแรกที่ได้มา ผมต้องตามตื๊อเค้าทุกวัน กัดฟันจนได้มาเม็ดแรก 20,000 บาท จับมาเรียงใส่กล่อง เป็นความภาคภูมิใจของเราที่เริ่มมีเหรียญในสุโขทัย เท่านั้นยังไม่พอบางเม็ดในยุคนี้ กว่าจะได้มาก็ยากไม่แพ้กันในราคา 120,000 บาท สำหรับคนทั่วไปอาจจะมองเป็นแค่เม็ดโลหะเล็กๆ เท่านั้นเอง แต่สำหรับนักสะสม มันขนลุกเลยที่เห็นพดด้วงเม็ดนี้”

ทั้งหมดนี้ หากเป็นการตามล่าเหรียญกับคนไทย หรือบางรายที่ต้องบากหน้าไปอ้อนวอนเข้าทางภรรยา หมั่นถามว่าเมื่อไหร่จะปล่อยเหรียญสักที และการยอมจ่ายในราคาที่เจ้าของเดิมพอใจจะแบ่งขายให้แบบไม่อั้น คนบ้าเหรียญคนนี้เคยทำมาหมดแล้ว มีทั้งสมหวังและผิดหวัง แต่ที่ถึงขั้นลุ้นระทึก! ต้องปาดเหงื่อกว่าจะตามเอาเหรียญมาอยู่ในมือได้นั้น เขาขอยกให้การต้องใช้พลังเงินแย่งชิงเหรียญมาจากนักสะสมชาวต่างชาติ ที่หลายครั้งก็ทำให้เขาต้องพลาดเหรียญนั้นไปอย่างน่าเสียดาย เขาเล่าว่า กว่าจะได้มาแต่ละเหรียญ สู้กันยิบตา โดยเฉพาะการเข้าไปประมูลบนเว็บไซต์eBay ซึ่งถือเป็นสนามล่าเหรียญชั้นเยี่ยมเลยของนักสะสมทั่วโลก

“เหรียญบางเหรียญได้มาง่าย เป็นจังหวะและโชคช่วย แต่ที่ต้องไปอ้อนวอนให้เขาแบ่งขายก็ต้องใช้ความอดทนกันพอสมควร บางครั้งถึงจะยอมปล่อยเหรียญมาให้ ก็อาจได้เหรียญที่แย่ที่สุดมาอีก ซึ่งหลายครั้งพลังของเงินบาทก็ต้องพ่ายเงินดอลลาร์ เหมือนที่ครั้งหนึ่งผมต้องพลาดเหรียญที่เฝ้าหามานานให้หลุดมือไป ใช่ว่าเราไม่สู้ราคานะ แต่การซื้อขายก็ต้องต่อรองกันบ้าง ถูกตัดหน้าไปเฉยๆ เพราะพวกฝรั่งทุ่มไม่อั้น”

เอ่ยถามว่าเหรียญไหนหายากที่สุด คนคลั่งเหรียญยอมรับว่าถ้าเป็นเหรียญที่ผลิตออกมาจำกัดและมีประวัติที่พิเศษในตัวเองถือว่าเหรียญนั้นเป็นเหรียญปราบเซียน ถึงจะคร่ำหวอดมานานหรือกระเป๋าหนักก็ใช่ว่าคนนั้นจะมีเหรียญครบทุกเหรียญ อาทิ เหรียญบรรณาการ , เหรียญช้าง , เหรียญดอกบัว , พดด้วงสมัยสุโขทัย , พดด้วงช่อรำเพย สมัย ร.5 ฯลฯ

ถึงอย่างนั้นก็ใช่ว่าช่องทางในการได้เหรียญหายากและสภาพดีมาเป็นของเราจะถึงทางตันเสมอไป การได้เป็นเจ้าของเหรียญแบบโชคช่วยก็ยังพอมีโอกาสอยู่บ้าง แม้ต้องใช้เวลาอดทน รอให้นักสะสมรุ่นใหญ่คิดว่าถึงเวลาที่จะเกษียณอายุจากวงการ โดยไม่มีลูกหลานมารับช่วงต่อ คนกลุ่มนี้ก็จะทยอยปล่อยเหรียญที่ตัวเองสะสมออกมาให้นักสะสมรุ่นใหม่ๆ ได้ชื่นใจอยู่เหมือนกัน